Τεύχος 3, Τόμος 23, 2003

Στη διάθεση του σύγχρονου περιοδοντολόγου υπάρχει πληθώρα τεχνικών για την αντιμετώπιση των υφιζήσεων. Σκοπός της κλινικής αυτής εργασίας είναι να εκτιμήσει τα αποτελέσματα της κάλυψης απογυμνωθείσας ρίζας, χρησιμοποιώντας την τεχνική του υποεπιθηλιακού ουλικού μοσχεύματος συνδετικού ιστού σε περιπτώσεις υφιζήσεων Ιης και ΙΙης κατηγορίας κατά Miller σε παρειακές υφιζήσεις, σε δόντια που αποτελούν στηρίγματα προσθετικών αποκαταστάσεων. Ταυτόχρονα, γίνεται αναφορά συγκριτικά με την τεχνική του ελεύθερου αυλικού μοσχεύματος και την τεχνική της κατευθυνόμενης ιστικής ανάπλασης. Με την τεχνική αυτή επιτυγχάνεται πρόσφυση συνδετικού ιστού. Σύντομη αναφορά γίνεται στη συμβολή των νέων μεθόδων μοριακής βιολογίας και στην ενσωμάτωση τους στο χειρουργικό πρωτόκολλο της τεχνικής του υποεπιθηλιακού ουλικού μοσχεύματος.

A considerable plethora of treatment modalities have been described for root coverage in cases of gingival recession. The purpose of this clinical study was to evaluate the post-surgical outcome of connective tissue graft in root coverage in gingival recessions of class I and II according to Miller’s classification in dental-abutments of fixed prosthetic work. Buccal recession sites were treated. A connective tissue attachment to the root surface of the abutment was observed.

Η ολοκλήρωση της ενδοδοντικής θεραπείας σε μία συνεδρία έχει απασχολήσει για χρόνια την οδοντιατρική κοινότητα. Στόχος αυτής της εργασίας είναι η ανασκόπηση της διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας με σκοπό την ενημέρωση των κλινικών οδοντιάτρων σχετικά με το θέμα. Οι σύγχρονες απόψεις συγκλίνουν στο ότι η Άμεση Έμφραξη ενδείκνυται κυρίως για περιπτώσεις δοντιών με ζωντανό πολφό, ενώ για τα δόντια με νεκρωμένο πολφό είναι προτιμότερη η ολοκλήρωση της θεραπείας σε δύο τουλάχιστον συνεδρίες με ενδιάμεση χρήση κάποιου αντιστηπτικού αλλαγής. Επίσης, στην ανασκόπηση αυτή εξετάζεται η επίδραση άλλων παραγόντων, όπως της τεχνικής προπαρασκευής, στο αποτέλεσμα της Άμεσης Έμφραξης, καθώς και η ανάγκη χορήγησης κάποιας φαρμακευτικής θεραπείας στους ασθενείς. Τέλος, παρατίθενται ορισμένες εξειδικευμένες εφαρμογές της Άμεσης Έμφραξης και γίνεται μία επιγραμματική αναφορά στη διδασκαλία και την κλινική εφαρμογή της μεθόδου σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο. Συμπερασματικά, η Άμεση Έμφραξη μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και από έναν μη εξειδικευμένο οδοντίατρο με σχετική εμπειρία, αρκεί να γίνεται σωστή επιλογή των περιπτώσεων και σχολαστική τήρηση των κανόνων ασηψίας και αντισηψίας.

Single-visit endodontic treatment has long been an issue under controversy. The aim of this study is to review greek and international literature in order to inform the clinical dentists about the subject. Most of the researchers agree that single-visit endodontic treatment can be safely performed in cases of teeth with vital pulps, whereas teeth with necrotic pulps should be treated at least in two visits with interappointment use of an intracanal medicament. Moreover, in this study the effect of different factors, such as the instrumentationtechnique, on the outcome of the treatment and the need for oral medication are also discussed. Finally, some experimental applications of this method are briefly described and its current status in pregraduate and postgraduate education is outlined. In conclusion, single-visit endodontic treatment can be performed even by a non-specialized but, nevertheless, experienced dentist, on condition that the cases are carefully selected and all procedures are carried out aseptically. This method results in a predictably high success rate, provided that the clinician takes into consideration its advantages and disadvantages, its indications and contraindications.

Το υγρό της ουλοδοντικής σχισμής (ΥΟΣ) περιέχει ένα μεγάλο αριθμό κυττάρων και βιοχημικών ουσιών, κάποια από τα οποία έχει βρεθεί να αντιπροσωπεύουν τη μεταβολική κατάσταση του περιοδοντίου27. Αυτές οι ουσίες έχουν τη δυνητική αξία προγνωστικών δεικτών της περιοδοντικής νόσου. Η αλκαλική φωσφατάση (ΑΛΦ) είναι ένζυμο που ανήκει σε αυτούς τους περιοδοντικούς βιοχημικούς δείκτες.Οι αλκαλικές φωσφατάσες είναι γλυκοπρωτείνες οι οποίες είναι ευρέως διαδεδομένες στη φύση1. Κύτταρα του περιοδοντικού συνδέσμου και οστεοβλάστες της φατνιακής απόφυσης έχουν τη δυνατότητα παραγωγής της ΑΛΦ34, όπως επίσης και περιοπαθογόνα βακτήρια (Capnocytophaga, Bacteroides)9·10. Κλινικές μελέτες επίσης υποδεικνύουν ότι το ένζυμο παράγεται και τοπικά στην ουλοδοντική σχισμή, δηλαδή δεν προέρχεται μόνο από τον ορό του αίματος, εξίδρωμα του οποίου είναι το ΥΟΣ16’19. Ωστόσο, η ακριβής πηγή της ΑΛΦ του ΥΟΣ δεν είναι ακόμη γνωστή. Η ενεργότητα της ΑΛΦ σε μικροβιακή πλάκα βρέθηκε να είναι χαμηλή17·21. Μελέτες με τη χρήση αναστολέων του ενζύμου έδειξαν «συνεισφορά» στη συνολική ενεργότητα της ΑΛΦ του ΥΟΣ τόσο των κυττάρων του περιοδοντίου όσο και της μικροβιακής πλάκας23·15·24. Το επίπεδο της ενεργότητας της ΑΛΦ στο ΥΟΣ βρέθηκε να έχει θετική σχέση με την παρουσία περιοδοντικής νόσου18, ειδικά με το βάθος των θυλάκων18·21 και τον ουλικό δείκτη18.Εάν η ΑΛΦ του ΥΟΣ βρεθεί ότι παράγεται κυρίως από κύτταρα των ιστών του περιοδοντίου, θα μπορούσε να είναι ένας ισχυρός δείκτης της περιοδοντικής υγείας ή νόσου. Ισοενζυ-μικές μελέτες θα συνεισφέρουν σημαντικά στην πληροφόρηση σχετικά με το ενδιαφέρον αυτό ένζυμο του ΥΟΣ.

Gingival crevicular fluid (GCF) contains a large range of cellular and biochemical mediators, a number of which have been shown to present the metabolic status of periodontium27. These mediators have potential value as prognostic markers of periodontal disease activity. Alkaline phosphatase (ALP) is an enzyme considered to be included in this periodontal disease biomarkers17.ALPs are glycoproteins which are widely distributed in nature’1. ALP in GCF can be produced by cells from the periodontal ligament and by osteoblasts from the alveolar bone3·4 aw well as by supra- and sub- gingival plaque bacteria which have been found to be related with periodontal disease (Capnocyto-phaga, Bacteroies)10. Data from stadies imply that GCF ALP does not only come from blood serum, an exudate of which is GCF, but there is also a local production of the enzyme by cells and bacteria of periodontal environ-meni16,19. However, the exact source of GCF ALP is not known. The ALP activity in plaque has been found to be low17·22. Inhibition studies have shown that both host cells and plaque bacteria «contribute» to ALP activity inGCF15,23,24GCF ALP levels have been found tocorrelate with periodontal disease activity10. It has been reported that ALP activity in GCF positive correlates with probing depths18’21 and gingival index18. If GCF ALP is produced primarily by host connective tissue cells, it could be a powerful marker of periodontal disease status. Isoenzyme studies will greatly contribute to our knowledge about GCF ALP.

Η διαταραχή του ιστογενετικού μηχανισμού σε κάποιο στάδιο της οδοντογένεσης και της μορφοδιάπλασης των οδοντικών ουσιών μπορεί να έχει σαν κατάληξη τη δημιουργία δοντιών με ανωμαλίες σχήματος. Οι κυριότερες από αυτές, όσον αφορά στις επιπτώσεις τους από πλευράς οδοντικής παθολογίας, συνίστανται στον εγκολεασμό δοντιού, στην οδοντική σύντηξη και στην οδοντική διδυμία.Ο εγκολεασμός δοντιού δημιουργείται από έμπτυξη της αδαμαντίνης και της υποκείμενης οδοντίνης μέσα στην πολφική κοιλότητα, πριν από την ενασβεστίωση των οδοντικών ουσιών. Οδοντική σύντηξη προκαλείται από συνένωση δύο (ή και περισσοτέρων) παρακείμενων οδοντικών σπερμάτων σε κάποιο στάδιο της διάπλασης τους, ενώ οδοντική διδυμία είναι η ατελής απόπειρα ενός οδοντικού σπέρματος να διαχωριστεί.Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της σύγχρονης βιβλιογραφίας σχετικά με την αιτιολογία, την επιδημιολογία, τις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση των σπάνιων αυτών ανωμαλιών σχήματος.Η ακριβής αιτία πρόκλησης αυτών των ανωμαλιών παραμένει ακόμα άγνωστη, παρόλο που ο παράγοντας κληρονομικότητα φαίνεται να παίζει τον πιο καθοριστικό ρόλο. Πέραν της κληρονομικότητας έχουν ενοχοποιηθεί και περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως πίεση, τραύμα, συνωστισμός των οδοντικών σπερμάτων, συστηματικές νόσοι, ιογενείς λοιμώξεις, φάρμακα, κ.α.Η συχνότητα εμφάνισης του εγκολεασμού δοντιού στη μόνιμη οδοντοφυΐα κυμαίνεται μεταξύ 0,25%-10%, ενώ οι αντίστοιχες τιμές για την οδοντική σύντηξη και την οδοντική διδυμία είναι 0,1% και 0,3%.Στην περίπτωση του εγκολεασμού δοντιού, εξαιτίας της ανώμαλης οδοντικής μορφολογίας, παρατηρείται αυξημένη προδιάθεση για τερηδονισμό και πολφική νέκρωση, ενώ η απαιτούμενη ενδοδοντική θεραπεία παρουσιάζει δυσχέρειες και αμφίβολη πρόγνωση. Η οδοντική σύντηξη και η οδοντική διδυμία, λόγω του σχήματος και του μεγέθους των δοντιών, εκτός από αισθητικά, προκαλούν και προβλήματα ενδοδοντικά, περιοδοντικά και ορθοδοντικά.Συμπερασματικά, ο εγκολεασμός δοντιού, η οδοντική σύντηξη και η οδοντική διδυμία, αποτελούν ανωμαλίες σχήματος, που αν και σπάνιες εμφανίζονται σε συχνότητα που καθιστά πιθανή την ανάγκη αντιμετώπισης τους, τουλάχιστον μια φορά στη σταδιοδρομία ενός σύγχρονου οδοντιάτρου. Η έγκαιρη διάγνωση τους με την ενδεικνυόμενη αγωγή, είναι δυνατόν να προλάβει ορισμένες επιπτώσεις από την παρουσία τους. Α ν αυτό δεν αποφευχθεί, με τις σύγχρονες θεραπευτικές τεχνικές, προτείνονται λύσεις που εγγυούνται διατήρηση των προσβεβλημένων δοντιών και ταυτόχρονα αισθητική αποκατάσταση.

An histogenetic retardation in a stage of the tooth development may produce malformed teeth. The most important abnormalities of tooth formation, from the aspect of dental pathology, are dens invaginatus, dental fusion and gemination.Dens invaginatus is a developmental variation as a result of invagination in tooth crown and/or the root, before the calcification phase. Fusion is currently recognised as a union of two separate tooth buds at some of their development with confluence of dentin. Gemination is an anomaly caused by the incomplete attempt of a signle tooth bud to divide.The purpose of this study is the review of the early literature on the aetiology, occurrence, consequences and treatment of these rare tooth anomalies.The precise aetiology of dens invaginatus, dental fusion and gemination is still unknown, although genetic factors are thought to be the major cause.The incidence of dens invaginatus in the permanent dentition ranges from 0,25% to 10%, while the occurrence of dental fusion and gemination is 0,1 % and 0,3%.Usually a teeth with an invagination results in pulp necrosis soon after its eruption into the oral cavity, due to the specific formation and mineralization of the dental tissues. In cases of fusion and gemination the size and the form of the tooth causes aesthetic, endodontic, periodontic and orthodontic problems.In conclusion dens invaginatus, dental fusion and gemination are rare abnormalities, that require early diagnosis and specific treatment. The clinician must be informed of the recent treatment solutions, in order toachieve functional preservation and aesthetic restoration of such teeth.